PODIJELI

Dragi moji Pljevljaci, a i ostali čitaoci pljevaljskih novina i drugih javnih portala, u tekstu koji je prethodio ovom imali ste priliku da se bolje upoznate sa nekim zakonskim razgraničenjima i pojmovima oko trgovine ljudima, odnosno krijumčarenja ljudima. Iskreno se nadam da su vam „neke“ stvari jasnije i da možete formirati sliku u minimalnoj rezoluciji o tome, koliko su takve radnje sa jedne strane opasne za migrante kojima se krijumčari ili ljude sa kojima se trguje (u ovom slučaju oni imaju status oštećenih lica) i onih ljudi koji se bave takvim radnjama (krivičnim dijelima) koji su u ovom slučaju osumljičeni ili ukoliko se pokrene sudski postupak dobijaju status okrivljenog.

Nakon raspada SFRJ-e i nastajanja velikih problema na ovim prostorima, trgovina ljudima je poprimila sve veće razmjere i za to vrijeme predstavljala je izuzetno veliki problem ne samo za prostor bivše SFRJ-a, već i za kompletni dio Istočne Evrope (nakon raspada SSSR-a). Upravo zbog političkog, vojnog, ekonomskog, socijalnog, pravnog i drugog kolapsa ovog dijela Evrope, trgovina ljudima je u najtješnjoj vezi bila (i danas jeste) sa pojavom prostitucije. Takvo stanje jeste za sobom povlačilo jedan poseban problem, i tadašnje zakonodavstvo nije u potpunosti bilo pripremljeno za takvu pojavu, a to je sve veća pojava javnih kuća odnosno prostitucije i njihova direktna veza sa ljudima (ženama) kojima se trgovalo. Nakon pravnog regulisanja bavljenja prostituciom i ograničavanja rada javnih kuća, dolazi do problema koji u prvi mah nije bio očekivan. Prije svega to se odnosi na povećan obim ulične prostitucije (kao najniži oblik bavljenja prostituciom), pa sve do prostitucije privatnog tipa. Upravo direktna veza između trgovine ljudima i raspada SFRJ-e, kao i dezintegracije SSSR-a ogleda se u finansiskom propadanju žene kao čovjeka i pronalaženju alternativa za preživljavanje. Naravno da siromaštvo i finansijski kolaps ne mora da predstavlja “okidač” za bavljenje prostitucijom, ali ovakvi faktori jesu nezaobilazni u donošenju takvih odluka.

Koliko je tadašnji Krivični Zakonik SFRJ (u daljem tekstu KZ) bio neadekvatan ili bolje rečeno „nepripremljen“ za takve situacije, najbolje govori slučaj definisanja kd. silovanja iz doba SFRJ:

Član 103. Silovanje “Ko prinudi na obljubu žensko lice sa kojim ne živi u bracnoj zajednici (do 10/02) upotrebom sile ili pretnjom da ce neposredno napasti na život ili telo tog ili njemu bliskog lica, kaznice se zatvorom od jedne do deset (do 10/02) najmanje jednu godinu.”

U gore definisanom krivičnom djelu silovanja, jasno se vidi (podvučeni dio teksta) da u tom vremenu zakonodavac je poznavao samo ženu kao subjekt nad kojim se vrši silovanje. Takođe se može “između redova” zaključiti da žena nije mogla prijaviti zakonitog supruga za silovanje (izuzev ako ne žive u bračnoj zajednici), što je apsolutno neshvatljivo za današnji KZ Crne Gore.

A sada pogledajte definisanje krivičnog djela silovanja prema današnjem KZ Crne Gore:

Član 204. Silovanje “Ko prinudi drugog na obljubu ili sa njom izjednačen čin upotrebom sile ili prijetnjom da će neposredno napasti na život ili tijelo tog ili drugog lica, kazniće se zatvorom od dvije do deset godina.”

Nema potrebe da vam govorim o kvalifikovanim oblicima ovog krivičnog djela, jer sam na najprostiji način želio da prikažem koliko je žena bila “ugrožena”  nekadašnjim KZ SFRJ-e po pitanju krivičnog djela silovanja. Svakako da u ovom tekstu ne želim i nemam namjeru da žene (djevojke) okarakterišem kao osobe koje se lako (nerazmišljajući o drugim alternativama za život) opredjeljuju za bavljenje takvim “nemoralnim” poslovima, već naprotiv sam želio da ukažem na njihovu nezaštićenost u jednom vremenskom periodu i potrebu da se njihova ugroženost po pitanju trgovine ljudima još rigoroznije kažnjava u krivično-pravnom smislu. Ono što možemo uraditi mi kao obični građani, jeste da osobu nad kojom se izvrši tako gnusan čin ne odbacujemo, jer na taj način kod nje stvaramo psihološku sliku o odbacivanju iz društva i njenom dislociranju, već da je na svaki mogući način podržimo i damo joj povod i razlog da razotkrije izvršioca takvog krivičnog djela.

Autor teksta

mr spec sci Ljupko Klačar

Komentariši